Φέσι & Τσαμπούνα

by

Και για να το κουράσω κι εγώ για να ξεκουραστώ λίγο… όταν λέμε μουσική, τι εννοούμε ρε μαστόρια;

 Στην Ερμούπολη  παραδείγματος χαριν είχε συναυλία στις 16 Αυγούστου ( ημέρα που έπρεπε να διανυκτερεύσω εκεί λόγω αϊλαντ χοπινγκ ) ο εθνικός τροβαδούρος κύριος Χατζηγιάννης.  Δωμάτιο δεν έβρισκες σε όλη τη Σύρο να ψάξεις… Γέμισαν το στάδιο οι φανς, φάγανε και τις χαλβαδόπιτες και έφυγαν την επόμενη.

Είναι προφανές ότι το παραπάνω κοντσέρτο δεν έχει το ίδιο ειδικό βάρος με τη συναυλία του Herbie Hancock στο Μέγαρο ή και του Οικονομίδη, που είναι ο βιολιντζής στα αυγουστιάτικα πανηγύρια της Φολεγάνδρου στη Πούντα.

 Όπως και ο Λουκουμάς που έχει αγοράσει το 55 στην Καλλιδρομίου και ζωγραφίζει κάτι κακόγουστα πορτρέτα του Λαζόπουλου δεν έχει καμία σχέση με τα πορτρέτα του Lucian Freud ή οι ποπ εγκαταστάσεις του  Jeff Koons με τη δουλειά του Olafur Eliasson……  Ετσετερά ετσετερά ετσετερά

 Αισθάνομαι και λίγο ηλίθιος  με αυτές τις συγκρίσεις  αλλά το πόιντ είναι σαφές.

 Θα μπορούσαμε να το κουράσουμε κάνοντας την γνωστή συζήτηση για το τι είναι τέχνη και τι δεν είναι και τι εννοούμε με τη λέξη μουσική ή  τη λέξη ζωγραφική όπως τα κουραστικά που γράφω παρακάτω:

  • Είναι το τραγούδι μουσική ή είναι τραγούδι?
  • Οι ζωγραφιές των σπηλαίων είναι ζωγραφική ή όχι ?
  • Οι πόρνες και οι σεκιουριτάδες που είχε μαζέψει ο Saatchi στη λονδρέζικη γκαλερί του είναι καλλιτέχνες?
  • Το αγαπημένο άσμα του Κάγγελου  από τους Δημοσιοϋπαλληλικό ρετιρέ με τα μαχαίρια είναι άσμα ή περφόρμανς?
  • Η περφόρμανς είναι τέχνη?

 Ετσετερά ετσετερά ετσετερά και πάλι…

[ Για να γίνει αυτή η συζήτηση προτείνω να κάνουμε ομαδική ανάγνωση (κατά τα  πρότυπα του φιλοσοφικού) το   παρακάτω βιβλίο και μετά βλέπουμε πάλι: Το χρονικό της Τέχνης του E.H. Gombrich, εκδόσεις ΜΙΕΤ ]

 Τώρα έρχομαι σε αυτό που λέει ο μελανίνος για την Μουσική και τις άλλες τέχνες στην Ελλάδα:

 Πρώτα απ΄όλα:

 Όταν λέμε Ελλάδα του σήμερα εννοούμε την νέο-ελληνική πραγματικότητα και κουλτούρα όπως αυτή διαμορφώθηκε  από το 1830 και μετά Οπότε μιλάμε για ένα άμεσο παρελθόν με 90% αγροτικό πληθυσμό που προφανώς όπως είπε και η ξανθομαλλούσα δικηγόρος δεν είχε καμία καλλιτεχνική παιδεία.

 Οι εικαστικές τέχνες μας ήρθαν μέσω Μονάχου με  τις υποτροφίες που «έδινε» ο Όθωνας ( Κ. Βολανάκης 1837 -1907, Ν. Λύτρας  1832 -1904, Ν. Γύζης 1842 -1900, Γ. Ιακωβίδης 1853-1932 ), αλλά και με την επιρροή της  Επτανησιακής (Ιταλικής) Σχολής η οποία προηγείται χρονικά  στα ιταλοκρατούμενα νησία . Στη συνέχεια και πιο συγκεκριμένα στις αρχές του 20ου αιώνα πολύ σημαντική ήταν και η επίδραση του Παρισιού ( Παρθένης 1878-1967, Παπαλουκάς 1892-1957, Κόντογλου 1895 -1965, ,Γκίκας 1906-1994, Εγγονόπουλος 1907-1985, Τσαρούχης 1910 -1989, Μόραλης 1916 ).

 Τώρα μπορεί κάποιος να κάνει τις πράξεις και να υπολογίσει στην αριθμομηχανή του τι ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού είναι οι παραπάνω, οι μαθητές τους και οι αστοί που ασχολούνται μαζί τους στην Ελλάδα μέχρι το 1950. Θα βγάλει σίγουρα αρκετά μηδενικά πριν τον πρώτο αριθμό.

 Η πλειοψηφία του λαού έρχεται σε επαφή με τη ζωγραφική μόνο μέσα απ΄ τη λαϊκή τέχνη, δηλαδή  τη κοσμική λαϊκή ζωγραφική ( σχέδια σε δαντέλες και κασέλες) και την εκκλησιαστική ( βυζαντινές εικόνες και αγιογραφίες) με πιο γνωστό λαϊκό ζωγράφο τον μουρλό τον Θεόφιλο με την φουστανέλα.

 Κατά αντιστοιχία τώρα, έχουμε ένα πολύ μικρό ποσοστό που ασχολείται με την «σοβαρή» μουσική (που λέει και ο Ταρζάν) όπως η κλασσική και  ένα πολύ μεγαλύτερο που έρχεται σε καθημερινή επαφή με το δημοτικό τραγούδι αρχικά και την αστική λαϊκή μουσική μετά όπως το ρεμπέτικο και τα λαϊκά τραγούδια. Παράλληλα με τα ακριβώς παραπάνω θα πρέπει να μην ξεχνάμε και την τακτική επαφή του λαού με τους εκκλησιαστικούς ψαλμούς.

 Θεωρώ ότι οποιαδήποτε σύγκριση της λαϊκής τέχνης με τη λαϊκή μουσική  για να βγάλουμε αποτέλεσμα δεν γίνεται γιατί οι παρανομαστές είναι διαφορετικοί. Αυτό όμως που τουλάχιστον εγώ αναγνωρίζω είναι τη ψυχοσωματική σχέση που έχει η μουσική (με την ευρύτερη έννοια) με τον άνθρωπο και εξηγούμε:

 Ας βγάλουμε στην άκρη τους μουσικούς ( η πιο σωστά οργανοπαίχτες αφού μιλάμε για λαϊκή μουσική) και τους λαϊκούς τεχνίτες . Δεν βλέπω το λόγο γιατί να ανταμείβει ψυχικά περισσότερο το να παίζεις ένα σκοπό στην ασκομαντούρα από το να ζωγραφίζεις ένα μοτίβο σε μια κασέλα.

 Θεωρώ όμως ότι για τον ακροατή ενός παραδοσιακού σκοπού η ψυχική ανταμοιβή είναι μεγαλύτερη όταν αυτός ο σκοπός για κάποιο περίεργο λόγο τον «αναγκάζει» να σηκωθεί να χορέψει στο πανηγύρι του χωριού από την ψυχική ανταμοιβή του παρατηρητή η χρήστη της όμορφα διακοσμημένης κασέλας. Μόνο στο χώρο της εκκλησίας δεν μπορώ να εντοπίσω καμία διαφορά στη ψυχική ανάταση που προκαλεί στον πιστό η θέαση μιας εικόνας ή η ακρόαση ενός ψαλμού αλλά εκεί και πάλι υπάρχει ένας άλλος πολύ συγκεκριμένος παρανομαστής σε όλη την εικαστική ή ηχητική εμπειρία.

 Συνεπώς θεωρώ ότι στο άμεσο ελληνικό παρελθόν  και για την πλειοψηφία του λαού η μουσική ( στη λαϊκή της έκφανση )  είναι η τέχνη που έχει τη κυρίαρχη θέση στην διασκέδαση του και στην καθημερινότητα του.

 Είμαι ανοιχτός για κράξιμο και σχόλια ….

7 Responses to “Φέσι & Τσαμπούνα”

  1. melanine Says:

    “Θεωρώ όμως ότι για τον ακροατή ενός παραδοσιακού σκοπού η ψυχική ανταμοιβή είναι μεγαλύτερη όταν αυτός ο σκοπός για κάποιο περίεργο λόγο τον «αναγκάζει» να σηκωθεί να χορέψει στο πανηγύρι του χωριού από την ψυχική ανταμοιβή του παρατηρητή η χρήστη της όμορφα διακοσμημένης κασέλας.”
    -Γνώμη μου. ΔΕΝ υπάρχει μεγαλύτερη ή μικρότερη. Όπως τη βρίσκει ο καθένας. Δεν καταλαβαίνω γιατί να περνάω καλά μόνο όταν γελάω ή χορεύω. Και κάτι άλλο. Η μουσική θα μπορούσε να πει κάποιος ότι είναι η μόνη τέχνη που σε αναγκάζει με το έτσι θέλω να την ακούσεις σε μια μεγάλη ακτίνα. Σε όλες τις υπόλοιπες αρκεί να γυρίσεις το βλέμμα σου, να αποσπαστείς καινα βρείς την ησυχία σου. Άρα η μουσική λειτουργεί εκβιαστικά όταν δεν την ελέγχεις εσύ βέβαια. Πώς σας φάνηκε αυτό??

    2η παράγραφος. Είναι αλήθεια ότι είναι μέγιστη ευθύνη των (εικαστικών) καλλιτεχνάδων που έχουν απομονώσει τα έργα σε αποστηρωμένους ελιτίστικους χώρους δημιουργώντας ένα συγκεκριμένο κοινό, δρώντας ολιγαρχικά και με την εκκλησιαστική μοναστηριακή λογική που αποκρύπτει τη γνώση από το κοινό. Έτσι, ο Θεόφιλος είναι υπερμέγιστος καλλιτέχνης καθώς έδωσε γνώση και καλαισθησία στο λαό, σαν άλλος Προμηθέας. (καλά έχω ξεφύγει). Η επανάσταση όμως είναι σε εξέλιξη καθώς όλο και περισσότερος κόσμος θα έχει πρόσβαση στο internet, οι καλλιτέχνες θα βγαίνουν ολοένα και περισσότερο στο δρόμο και οι μουσειολόγοι και μουσειολάτρες θα φάνε σκόνη. Υπομονή. Ζήτω οι κήποι με τα αγάλματα, οι δημόσιες συζητήσεις στα πάρκα, τα γκράφιτι, οι μουσικοί του μετρό και τα blogs!

  2. κάγγελος Says:

    δεν τον αναγκάζει όπως λες(δε στέκομαι στην λέξη ούτε στα εισαγωγικά,καταλαβαίνω τι εννοείς),πρόκειται για ενέργεια που ανταποδίδεις.Αυτό την ξεχωρίζει απ΄τις υπόλοιπες;
    μπορεί ναι γιατί όχι
    Σίγουρα είναι όμως οτι πιο όμορφο μπορώ να σκεφτώ.
    Η μουσική έχει πολλά πλοκάμια,με όποιο λοιπόν κολλήσεις ή κολλήσει πάνω σου παίρνεις τα αντίστοιχα ερεθίσματα και αντιδράς(να εξηγήσω και την καύλα τώρα,άστο άλλη φορά).Η μουσική ενσωματώνει και άλλες τέχνες μέσα της.Αντιγράφω: Η μουσική αναφέρεται και ως η Απολλώνια Τέχνη, εκείνη που οι εννέα Μούσες επέλεξαν να φέρει το όνομά τους. Με αυτήν την έννοια, η μουσική είχε μια πολύ διαφορετική σημασία από την σημερινή χρήση του όρου, περιλαμβάνοντας όλες εκείνες τις τέχνες, οι οποίες βρίσκονταν υπό την προστασία των Μουσών.
    Μπορεί να είναι πιο εύκολο,όπως είχε πει στην αρχή o melanine.Αλλά τι κάνει το εύκολο συνάμα και κακό;Εύκολο ας πούμε για το περισσότερο κόσμο όταν βγει με μια παρέα είναι να μιλήσει.Και όταν λέω μιλήσει να πει μια κουβέντα να συζητήσει.Κακό?Το μηδενίζω αλλά μέχρι εκεί φτάνει το κοκό μου.Να το δυσκολέψουμε λοιπόν και όταν βγούμε να βάλουμε τα χείλια μας ο καθένας στο γεμάτο με κάτι υγρό ποτήρι του, και ας μιλήσουμε.Είναι δύσκολο,θα συννενοηθούμε όμως δεν μπορεί,οι μπουρμπουλήθρες σκάνε γίνονται γραμματάκια και από’κει κουβεντούλες.Δύσκολο,υπερβατικό,υπερβολικό,γελοίο;καλό
    Θα ήθελα να σημειώσω τέλος εκείνο που διάβασα εν έτει πάτρας 2000 στο χαρτάκι του pseudon στο σπιτάκι του στο μωράκι του στη νεότητα:
    Ζήτω οι αστείοι κάτω οι αστοί
    και κάτω το internet που αναγνωρίζει ο tarzan

  3. Herr Hum Says:

    Για τον μελανίνο:
    1) Μάλλον δεν το έθεσα τοσο σωστά στο τέλος. Αυτο που λέω είναι οτι στη λαικη μουσική υπάρχει μια ψυχοσωματική διάσταση στην όλη εμπειρία για τον ακροατή η οποία νομίζω οτι απουσιάζει στην λαική ζωγραφική για τον θεατή ή χρήστη.

    2) Με τον Θεόφιλο δεν τα έχω καθόλου και μου αρέσει πολύ το έργο του (το Προμηθέας ξεφεύγει λίγο αλλά καταλαβαίνω πως το λές).

    Για τον κάγγελο:
    Πρέπει να τελείωσω κατι στο κάντ γιατι ειναι και μπίσνες άουερς κ θα απαντήσω σε λίγο. Συμφωνώ σίγουρα για τις μπουρμπουλίθρες και την έξοδο!

  4. melanine Says:

    Για κάτσε γιατί δεν παίζεις σωστά. Η ψυχοσωματική διάσταση έγκειται γιατί μπαίνει και ο χορός στη μέση. Μιλάμε δηλαδή για το αποτέλεσμα 2 ειδών τέχνης.

  5. paragios Says:

    eee… o xoros einai apotelesma tis mousikis.. mi ta blekoume xwris logo.
    fysika allo xoreutis allo synthetis i mousikos,kai pleon alles texnes . alla o xoros einai i antidrasi mas stous hxous, kai kalytera h organwmeni antidrasi mas stous hxous. re paidia.. ti leme? symfwnw me to her hum, niwthw ligo hlitheia m’auth th kouvenda.. den yparxei ousiastika thema, i kalytera einai thema pou syzhtietai apo konta giati exei kapoies leptomereies pou einai dyskolo na ekfrastoun mes apo dw. opws to na shkwthw kai na xorrrepsw ena zeibekiko na oume.. na vgalete oloi spyria! ama laxei kai loipa dhladh…

    sou – tien!

  6. melanine Says:

    Kai omws den einai etsi, paragie tou Tarzan.
    Kai idou h ekshghsh:

    P.S. Niwtheis ligo hlitheia? O Tarzan mas vghke ligo para…korh.

  7. bolek Says:

    egw thelw na parastw sth synantisi mono kai mono giati o paragios tha sikwthei na horepsei zebekiko ws apodeixi psyhis!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: